in

Bereid je maar vast voor: dit verandert er voor ons in de 1,5 metersamenleving

De 1,5 metersamenleving: een maand geleden had niemand er nog van gehoord, maar inmiddels leeft iedereen er middenin.

Het kabinet laat er geen misverstand over bestaan: Nederlanders zullen een tijd op minimaal 1,5 meter van elkaar hun leven leiden. Hoe gaat ons land eruitzien?

Het is nog niet bekend hoe we precies uit de intelligente lockdown komen, maar de onderlinge afstand van 1,5 meter is bij elke verlichting van de maatregel een keiharde voorwaarde.

En dat heeft nogal wat consequenties. De wereld zoals we die kenden, komt niet meer terug – voorlopig niet in elk geval.

,,Totdat er een vaccin is, moeten we hier mee leven”, zegt Jan Kluytmans, arts-microbioloog in het Amphia Ziekenhuis in Breda. ,,In het gunstigste geval is dat over een jaar, in het meest realistische geval over twee jaar.”

Niet zo vreemd dus, dat het kabinet alle sectoren vraagt goed na te denken over de manier waarop zij zich aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid.

Zoals de supermarkten hun dagelijkse manier van werken vrijwel meteen na het uitbarsten van de crisis hebben aangepast, zal de complete Nederlandse samenleving dat moeten doen. Niets zal nog hetzelfde zijn als voorheen, sommige dingen kunnen helemaal niet meer.

Evenementen
Het is moeilijk voor te stellen hoe grote evenementen in de afzienbare toekomst nog georganiseerd kunnen worden.

Neem Lowlands: op de website stelt de organisatie er voorlopig van uit te gaan dat het festival door kan gaan. Maar hoe dan?

In een tent van 40 bij 40 meter passen met de nieuwe randvoorwaarden nog maar 700 mensen. Verhuursites geven voor zo’n tent nu een capaciteit van 3800 mensen op.

Dat is niet het enige probleem, zegt immunoloog Ger Rijkers. ,,Er is ook ontzettend veel risico op indirect contact. Je hebt de kassa’s, de bekers, de toiletten.

Heel veel plekken waar het virus doorgegeven kan worden. Ik zie eigenlijk niet voor me hoe zoiets door zou kunnen gaan.”

Van grote feesten is het een kleine stap naar drukbezochte sportwedstrijden. Voetballen met publiek, kan het nog?

,,Als je als club accepteert dat slechts tien procent van je stadion gevuld is, dan kan het. Want daar komt het wel ongeveer op neer. Supporters zullen ook heel gedisciplineerd moeten zijn.”

Horeca
De horeca dan. Wat blijft er over van ons gezellige Nederland? ,,Als je 1,5 meter afstand moet houden, dan is dat het einde van de cafés zoals we die kennen”, zegt Kluytmans

Moeten we onszelf dan echt alles ontzeggen? Kluytmans heeft ook meer vragen dan antwoorden, geeft hij meteen toe.

,,Van dit virus beginnen we wat te begrijpen, en van de maatregelen waarmee we zo’n virus tot stand kunnen brengen ook steeds meer.

Lees ook  Getekend voor het leven: kijkers vol ongeloof na zien tatoeage bij 13-jarige

Maar de effecten van die maatregelen op de samenleving, in hoeverre die in verhouding staan tot het doel, daar denken we nu over na.

Ik ben microbioloog, ik ga daar niet over.” Horeca is vaak ook alcohol. Ga die regels dan maar eens handhaven

Ger Rijkers, immunoloog
Dat moet de politiek besluiten, dus. Rijkers kan zich voorstellen dat er met de horeca iets gaat gebeuren. ,,Het zou goed zijn als de situatie enigszins verlicht kan worden.

De terrasjes open? Tja… Als horecabezoekers zich gedragen, zou het kunnen. Op zich ben ik niet ontevreden over de discipline van de Nederlanders. Maar horeca is vaak ook alcohol. Ga die regels dan maar eens handhaven.”

Scholen
Het heropenen van de scholen zou maatschappelijk gezien grote betekenis hebben. Of en wanneer dat kan, moet nog worden besloten.

Zeker is dat de onderwijsinstellingen zich opnieuw moeten uitvinden. ,,Als 1,5 meter in de samenleving de norm is, dan geldt die ook op scholen”, zegt een woordvoerder van de PO-Raad.

,,We werken nu aan scenario’s voor als de scholen weer open gaan. Hier zullen we dus ook naar kijken.”

Maar bij de basisschool 2.0 komt meer kijken. Het hele proces van halen en brengen zou zomaar eens op de schop kunnen gaan.

Zijn ouders en grootouders nog wel welkom op het schoolplein? Mag mama een huilend kindje nog even een knuffel geven in de klas? Het is zeer de vraag.

En, als we toch bezig zijn: is het niet veiliger om kinderen allemaal te laten overblijven? Ook dat vermindert het aantal contactmomenten met volwassenen.

Leerlingen in het voortgezet, middelbaar en hoger onderwijs zullen veel meer thuis gaan doen. ,,Ik geef zelf nu ook les op afstand”, zegt Rijkers.

,,Dat is echt een uitdaging, maar we zullen er aan moeten wennen. En wat helemaal ingewikkeld wordt: een betrouwbare, fraudebestendige manier vinden om leerlingen proefwerken en examens te laten doen vanuit huis.”

Openbaar Vervoer
Een van de redenen dat scholieren en studenten meer thuis moeten gaan doen, is de ov-capaciteit. Die is drastisch lager wanneer 1,5 meter ook daar de norm blijft.

,,We hadden voor de coronacrisis vijf miljoen check-ins per dag”, zegt een woordvoerder van OV Nederland. ,,Nu zijn dat er 500.000.

Maar toch lukt het soms nu al niet om de grens van 1,5 meter te handhaven. Dat heeft deels te maken met het feit dat er minder bussen, trams en treinen rijden. Maar als je weer meer mensen laat reizen, komt de grens snel in zicht.”

Terug naar vijf miljoen check-ins per dag, dat gaat dus echt niet gebeuren. ,,We zijn er nu voor de mensen die echt moeten reizen.

Lees ook  Hacker huisartsenpost 'bedoelde het goed', maar krijgt wel straf

De mensen met een vitaal beroep, mensen die in het ziekenhuis werken. Het zal wellicht weer wat gaan toenemen, maar het kan echt niet oneindig.

We houden er ook rekening mee dat er structurele effecten optreden. Dat thuis werken en studeren echt de standaard worden en dat reizen minder gebruikelijk wordt.”

De lichtknop en andere exit-strategieën
Als je kleine winkels en doe-het-zelfzaken weer open laat gaan, zoals Oostenrijk dat wil, scheelt dat dan veel in de verspreiding straks?

En wat gebeurt er als je op scholen weer fysiek les laat geven, zoals Noorwegen binnenkort doet? Wat als je het land opdeelt in regio’s, waar de teugels soms in het ene gebied losser kunnen dan elders?

Wereldwijd wordt driftig gemodelleerd aan exitscenario’s en potentiële gevolgen. Een geregeld geciteerde methode is de lichtknop, waarbij maatregelen periodiek ‘aan en uit’ gaan.

Zodra sociale restricties leiden tot substantiële afname van het aantal bezette ic-bedden laat je een korte tijd de teugels vieren, mogen scholen weer open, hoeft er even geen afstand genomen te worden.

En dan leeft corona dus weer op. In de grafiek van de Imperial College-universiteit golft het virus dan nog anderhalf jaar lang door het land, met om de paar maanden pieken van honderden ic-opnames per week. Geen prettig vooruitzicht.

En deze variant is ook riskant, omdat het impliceert dat je precies kunt voorspellen hoe corona zich gedraagt, hetgeen de afgelopen weken bepaald niet het geval was.

Zo rekende het RIVM tot gisteren met een opvallend lage besmettingsgraad (een coronapatiënt zou in Nederlands nog slechts 0,3 anderen aansteken) die tot in het Verenigd Koninkrijk de wenkbrauwen deed fronsen, maar die factor is weer naar boven bijgesteld, tot rond de 1.

Of andersom: ic-voorzitter Diederik Gommers was de afgelopen weken in allerijl op zoek naar extra ic-plekken, omdat de curves van het RIVM horrorscenario’s voorspiegelden.

En toen zakte plotseling het aantal nieuwe opnames in, tot zijn grote genoegen uiteraard: ,,Deze daling zat in geen enkel model, dit had niemand verwacht.”

En dus is het terra incognita waarop modelleurs, artsen, overheden en wij allemaal ons begeven. Heel precies weten we niet welke gevolgen maatregelen en gedrag precies hebben, domweg omdat het virus nog te jong is om te doorgronden en maatregelen te snel achter elkaar ingingen om de losse effecten te kennen. Dat maakt terugschroeven een riskante exercitie.

,,We kunnen er alleen maar naar gissen”, zegt viroloog Ab Osterhaus. ,,Landen kiezen ervoor om scholen weer te openen, maar goed onderzoek naar het virus bij kinderen is er nog niet.

In de wetenschap zeggen we het niet graag, maar: we weten veel gewoon nog niet.”

Coronapatiënt Sehraz (16) en broer zamelen geld in voor slachtoffers van de crisis

Man noemt boa een ‘k*nkerwijf’ omdat ze zegt dat hij afstand moet houden